بوپرنورفین یا قرص ب ۲، نوعی داروی شبه مخدر نیمه مصنوعی است که از آلکالوئید تباین حاصل شده از خشخاش به دست میآید. این دارو به دلیل تأثیرات مسکن و آرامبخش، کاربرد فراوانی در درمان اختلالات مصرف مواد مخدر ازجمله هروئین، مورفین، اکسیکدون، کدئین استفاده میشود.
قرص ب ۲ به دو شکل اصلی Suboxone و Subutex تولید میشود که هر دو قرص بهسرعت زیر زبان حل شده و تأثیرات تسکیندهنده خود را ایجاد میکند. سابوتکس (که حاوی ماده فعال بوپرنورفین است) پتانسیل بیشتری برای سو مصرف دارد، بنابراین داروی سوباکسون بهعنوان یک داروی ترکیبی حاوی بوپرنورفین و نالوکسان (یک آنتاگونیست مواد افیونی) بیشتر مورداستفاده قرار میگیرد.
مصرف این دارو تنها زیر نظر پزشک مجاز است و استفاده خودسرانه قرص ب ۲، با عوارض خطرناک و افزایش احتمال وابستگی و اعتیاد همراه است. در این مقاله بهصورت جامع با عوارض قرصهای ب۲ آشنا خواهید شد.
قرص ب۲ چیست؟
قرص ب ۲ زیرزبانی همانطور که از نام آن پیداست باید زیر زبان قرار داده شود و طی مدت ۲ تا ۱۰ دقیقه در بزاق حل شده و سپس جذب شود. قراردادن قرص ب ۲ در زیر زبان تنها راه مصرف این قرص است، بنابراین لازم است از غذاخوردن یا نوشیدن پیش از حلشدن کامل قرص زیر زبانی اجتناب کنید. جویدن یا بلعیدن قرص زیر زبانی ب ۲ باعث کاهش تأثیرگذاری این دارو میشود.
در برخی مراکز و کمپهای غیرمجاز ترک اعتیاد، قرص بوپرونورفین بهصورت ناصحیح و بدون رعایت اصول درمانی استفاده میشود. این شیوهها معمولاً بر پایه روشهای تجربی و غیراستاندارد انجام میگیرد و میتواند باعث بروز مشکلات جسمی و رفتاری برای فرد شود.
در کلینیک ترک اعتیاد پیام تندرستی روند درمان اعتیاد بر پایه برنامههای استاندارد و اصولی انجام میشود و به همین دلیل از قرص بوپرونورفین برای ترک اعتیاد استفاده نمیشود. تمام خدمات این مرکز باتکیهبر شیوههای ساختاریافته و برنامهریزیشده ارائه میگردد تا فرد در یک مسیر قابلاعتماد و منظم بهبود را طی کند.
عوارض قرص ب2 زیرزبانی
خوابآلودگی، سرگیجه، یبوست یا سردرد شایعترین عوارض مصرف قرص b2 است. بهترین راه برای جلوگیری از یبوست، استفاده از فیبر غذایی، نوشیدن مایعات و ورزشکردن است.
همچنین برخی از بیماران برای برطرفشدن یبوست، نیاز به مصرف ملین دارند که باید با دستور پزشک مصرف شود. برای کاهش خطر سرگیجه و سبکی سر، هنگام برخاستن از حالت نشسته یا خوابیده بهآرامی از جای خود بلند شوید. سوءمصرف قرص ب ۲ به هر شکل ممکن از جمله زیادهروی، تزریق یا مخلوطکردن دارو با سایر داروها سبب افزایش احتمال بروز مشکلات تنفسی شدید (احتمالاً کشنده) میشود.
در صورت مشاهده هر گونه عوارض جانبی جدی از جمله: قطعشدن تنفس در هنگام خواب (آپنه خواب)، تغییرات ذهنی/خلقی (مانند بیقراری، توهم)، درد معده، درد دندان/لثه، علائم مشکل در عملکرد غدد فوقکلیوی (مانند خستگی غیرعادی، کاهش وزن) به پزشک مراجعه کنید.
بروز مشکلات کبدی نیز یکی دیگر از عوارض نادر این دارو است؛ بنابراین در صورت تجربه علائم آسیب کبدی، از جمله: تهوع، استفراغ مکرر، تیرگی ادرار، ازدستدادن اشتها، زردی چشم یا پوست، درد شدید شکم فوراً با پزشک مشورت کنید. واکنش آلرژیک شدید به این دارو نادر است. بااینحال، در صورت مشاهده علائم جدی، از جمله: بثورات پوستی، خارش، تورم (مخصوصاً در صورت/زبان/گلو)، سرگیجه شدید، مشکلات تنفسی، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
اعتیاد از عوارض اصلی قرص b2
خواص اعتیادآور قرص b2 بسیار شدید است زیرا اثرات تسکیندهنده این دارو مشابه با مورفین است و بهعنوان یک مسکن ۲۰ تا ۳۰ برابر قویتر از مورفین عمل میکند.
این دارو یک اپیوئید طولانی اثر و نوعی داروی ضدافسردگی است که اگر همراه با سایر داروهای ضدافسردگی مانند الکل یا بنزودیازپینها مصرف شود، منجر به کاهش شدید عملکرد دستگاه تنفسی شود. قرص ب۲ عوارض آن شباهت زیادی به سایر مواد مخدر دارد و در صورت استفاده نادرست سبب ایجاد احساس سرخوشی و وابستگی میشود.
شایعترین عوارض قرص ب ۲
مصرف قرص ب ۲ مانند هر داروی دیگر علاوه بر تأثیرات سودمند، با عوارض جانبی همراه است. شایعترین عوارض قرص ب ۲ عبارتاند از:
- مشکل در تفکر و تصمیمگیری
- لکنتزبان
- اختلال در عملکرد حرکتی
- خارش بیش از حد پوست
- کمبود اشتها
- بیخوابی
- دردهای عضلانی
- خوابآلودگی
- اتساع مردمک
- اسهال
- حالت تهوع / استفراغ
- افزایش فشارخون
- کاهش عملکرد دستگاه تنفسی
- خوابآلودگی
- نارسایی آدرنال
- واکنشهای آلرژیک
- یبوست
- وابستگی و اعتیاد
- افزایش احتمال تشنج
علاوه بر موارد فوق، افرادی که بهصورت ناگهانی اقدام به قطع مصرف قرص ب ۲ میکنند احتمالاً با علائم نامطلوب جسمی و روانی روبرو میشوند که به نام علائم ترک قرص ب ۲ شناخته میشوند.
همچنین عوارض قرص ب۲ در بارداری بهصورت دقیق مشخص نشده است. ازآنجاییکه میزان بوپرنورفین منتقل شده از شیر مادر به نوزاد، بهازای هر کیلوگرم وزن بدن ۱ تا ۲ درصد است، احتمالاً مصرف این دارو در دوران شیردهی بیخطر است. از سوی دیگر مصرف قرص b2 و فشارخون با یکدیگر نسبت معکوس دارند به این شکل که بوپرنورفین سبب کاهش فشارخون شده و ممکن است سبب ایجاد علائمی مانند سرگیجه و سبکی سر شود.
عوارض قرص ب۲ بر اندامهای مختلف بدن
بوپرونورفین روی مغز، تنفس، قلب، کبد و سایر بخشهای بدن اثر مستقیم دارد، بنابراین شناخت عوارض احتمالی آن بسیار مهم است.
عوارض قرص ب۲ بر مغز و سیستم عصبی
بوپرونورفین به گیرندههای مغزی متصل میشود و در مصرف نادرست میتواند تعادل طبیعی عملکرد مغز را بر هم بزند.
عوارض:
- گیجی و کاهش تمرکز
- خوابآلودگی شدید
- تغییرات خلقوخو، بیقراری یا اضطراب
- کاهش توان ذهنی در فعالیتهای روزمره
- خطر وابستگی روانی در مصرف طولانی یا بیبرنامه
عوارض قرص ب۲ بر دستگاه تنفسی
این دارو میتواند سرعت و عمق تنفس را کاهش دهد. مصرف زیاد یا ترکیب با مواد دیگر خطرناکتر است.
عوارض:
- کند شدن تنفس
- احساس خفگی یا تنگی نفس
- احتمال توقف تنفس در مصرف بیشازحد
عوارض قرص ب۲ بر دستگاه گوارش
بوپرونورفین مانند بسیاری از داروهای شبهافیونی بر دستگاه گوارش اثر میگذارد.
عوارض:
- تهوع و استفراغ
- یبوست شدید
- درد و ناراحتی شکمی
- کاهش اشتها و ضعف عمومی
- خشکی دهان
عوارض قرص ب۲ بر قلب و عروق
تغییر در نحوهٔ فعالیت قلب و رگها یکی دیگر از پیامدهای مصرف نادرست این دارو است.
عوارض:
- تپش قلب
- نوسان فشار خون (معمولاً افت فشار)
- سرگیجه یا سیاهی رفتن چشم هنگام ایستادن
عوارض قرص ب۲ بر کبد
کبد وظیفهٔ تجزیهٔ داروها را دارد و مصرف بیرویهٔ ب۲ میتواند به آن فشار وارد کند.
عوارض:
- افزایش آنزیمهای کبدی
- احساس سنگینی یا درد در سمت راست شکم
- تشدید آسیبهای کبدی در افراد مستعد
عوارض قرص ب۲ بر پوست و سیستم ایمنی
در برخی افراد، بدن نسبت به دارو واکنش نشان میدهد.
عوارض:
- خارش یا کهیر
- تعریق زیاد
- ورم در صورت یا لبها (نادر ولی جدی)
عوارض قرص ب۲ بر دستگاه تناسلی و ادراری
تغییرات هورمونی و عصبی ناشی از دارو میتواند این بخشها را هم تحت تأثیر قرار دهد.
عوارض:
- کاهش میل جنسی
- اختلال در چرخهٔ قاعدگی
- سختی در تخلیهٔ ادرار
قرص ب ۲ چه ضررهایی دارد؟
استفاده از قرص ب ۲ بهصورت همزمان با داروهای ضداضطراب، آرامبخشها، آنتیهیستامینها، برخی از داروهای ضدافسردگی، داروهای ضد روانپریشی، حشیش و الکل منجر به کاهش عملکرد دستگاه تنفس، کما و مرگ شود. از سویی دیگر، عوارض قرص b2 ترک اعتیاد برای افراد مبتلا به مشکلات تنفسی، بیماران کبدی و کلیوی و افراد جوانتر از ۱۶ سال بسیار شدید است و در افراد بالای ۶۵ سال نیز باید بااحتیاط مصرف است.
ورزشکاران باید توجه داشته باشند که مصرف بوپرنورفین ممکن است باعث پاسخ مثبت به آزمایشهای “ضد دوپینگ” شود. مصرف قرص ب ۲ در شرایطی که فرد تحتتأثیر مواد افیونی قرار دارد باعث ایجاد علائم ترک میشود.
عوارض ترک قرص b2
مصرف خودسرانه بوپرنورفین سبب ایجاد وابستگی و اعتیاد در فرد مصرفکننده میشود و در صورت ترک ناگهانی مصرف این دارو، علائم ترک ظاهر میشوند. ترک قرص ب ۲ با عوارض ناراحتکنندهای همراه است که گاهی تا یک هفته یا بیشتر علائمی شبیه آنفولانزا ایجاد کند.
نشانههای ترک قرص b2 شباهت زیادی به علائم ترک هروئین دارد و عمدتاً شامل موارد زیر است:
- سردرد
- حالت تهوع
- ریزش اشک از چشم
- آبریزش بینی
- تغییر در عادات خواب
- تغییر در اشتها
- نوسانات خلقی
- عرق سرد
- بدن درد
- گرفتگی شکم
- تمایل شدید به مصرف مجدد دارو
- علائم شبیه آنفولانزا
- افسردگی
حال که به این سوال که قرص ب۲ چه عوارضی دارد پاسخ دادیم، نوبت آن رسیده است که به دنبال بهترین روش درمان این مشکل باشیم.
یکی از بهترین روشهای ممکن برای خلاصی از علائم ترک قرص b2، سمزدایی ترک اعتیاد زیر نظر پزشک و دریافت مراقبتهای بالینی در یک مرکز ترک اعتیاد پیشرفته است؛ بنابراین اگر به مصرف قرص ب ۲ اعتیاد پیدا کردهاید و برای غلبه بر خطرات قرص ب۲ به دریافت کمکهای حرفهای نیاز دارید، پیشنهاد ما مراجعه به کلینیک ترک اعتیاد پیام تندرستی است.
این مرکز با برخورداری از مجوزهای لازم و سوابق درخشان، یکی از بهترین مراکز ترک اعتیاد در کشور شناخته شده است. برای کسب اطلاعات بیشتر با همکاران ما در واحد مشاوره تماس حاصل فرمایید.
📌 منبع: www.mayoclinic.org
سوالات متداول
- مصرف طولانیمدت B2 چه عوارضی دارد؟
در مصرف چندماهه یا طولانیتر ممکن است فرد کاهش میل جنسی، کاهش انرژی، یبوست مزمن یا احساس وابستگی خفیف را تجربه کند. این اثرها معمولاً به دلیل تغییرات هورمونی و اثرات مداوم دارو بر سیستم عصبی ایجاد میشوند و شدت آنها به دوز مصرفی و مدت زمان استفاده بستگی دارد. - شایعترین عوارض قرص B2 چه چیزهایی هستند و چرا ایجاد میشوند؟
بعد از شروع مصرف ممکن است فرد دچار سردرد، تهوع، خشکی دهان، یبوست یا خوابآلودگی شود. این عوارض به علت سازگار شدن بدن با داروی جدید به وجود میآیند. - آیا B2 باعث کاهش میل جنسی میشود؟
بله، این یک عارضه نسبتاً شایع است. بوپرنورفین ممکن است روی هورمونهای جنسی تأثیر بگذارد و باعث کاهش میل، اختلال در نعوظ، کمانرژی شدن شود. با کاهش دوز یا تنظیم برنامه درمانی معمولاً بهتر میشود.
